Prabuty.com

Serwis Informacyjny Miasta i Gminy Prabuty

Historia, Wszystkie

Historia Szpitala w Prabutach

p>Tereny gdzie obecnie mieści się kompleks szpitalny były w XIX wieku piaskowymi nieużytkami. Zalesił je po wielu latach prób prabucki radca zdrowia Dr. Krause w drugiej połowie XIX wieku. Do dziś na terenie szpitala znajduje się budynek dawnej leśniczówki z pamiątkową tablicą opisującą w języku niemieckim czyny tego prabucianina.

Tablicę ufundowali mieszkańcy miasta w 1882 roku. Na początku XX wieku dzięki miejscowym arystokratką miejsce to zaczęto nazywać Doktor Wald – Lasem Doktora.

W drugiej połowie lat 20–tych ubiegłego wieku władze Niemiec postanowiły wybudować w prowincji Prusy Wschodnie nowoczesny zakład psychiatryczny. O ten przywilej rywalizowały wszystkie miasta tej prowincji, w tym także Prabuty. W memoriale wydanym przez władze miasta dnia 28.04.1927 roku opisane są liczne walory uzdrowiskowe miasta, wysoki poziom rozwoju, posiadanie niezbędnych urządzeń użyteczności publicznej, rozwiniętą bazę oświatową. Podane jest też, że miasto nie otrzymało żadnego zadośćuczynienia za zlikwidowanie garnizonu wojskowego, który stacjonował w mieście i przyczyniał się do poprawy sytuacji gospodarczej miasta, oraz zniesienie wielu związanych z nim urzędów cywilnych.

W memoriale proponowane są trzy korzystne lokalizacje zakładu leczniczo – opiekuńczego na terenie miasta:

  • dawny wojskowy plac ćwiczeń o powierzchni 500 morgów, graniczący na południowym zachodzie z lasem państwowym (1500 ha) i bezpośrednio z Jeziorem Zamkowym. Dwieście morgów to ziemia piaszczysta, pozostała gleba mieszana aż do pszennej. Teren ten można powiększyć do tysiąca morgów. Jest oddalony o piętnaście minut drogi od dworca w Prabutach i o dziesięć minut drogi od dworca w Gontach.
  • majątek Liebsee o powierzchni 700 morgów, leżący na południe od miasta przy szosie do Susza. Z dworca w Prabutach do Liebsee można dotrzeć w ciągu 10 minut.
  • Gleba jedna trzecia lekka, dwie trzecie średnia i ciężka.
  • część majątku Grażynowo znajdująca się na południe od miasta, granicząca z lasami miejskimi. Również tu można oddać do dyspozycji 1000 morgów. Miejsce jest oddalone od Prabut o 20 minut drogi. Gleba częściowo lekka i ciężka.

Została wybrana trzecia propozycja prawdopodobnie ze względu na największy teren jak i położenie.
Budowa trwała w latach 1928–1932. Zakład posiadał miejsca dla 2000 pacjentów. Jego pełna nazwa brzmiała:Prowincjonalny zakład leczniczo – opiekuńczy dla osób umysłowo chorych. Pierwszym dyrektorem ówczesnej placówki zostałł doktor Fahrenbuch.

W 1939 roku zakład został zlikwidowany. Pacjenci w cięższym stanie zostali zamordowani w Lesie Kabackim, a lżej chorzy zostali przeniesieni do szpitala w Kocburowie oraz w Starogardzie Gdańskim.

Po rozpoczęciu II wojny światowej zakład zamieniono na lazaret dla żołnierzy niemieckich. Na przełomie lat 1939 do lutego 1940 roku funkcjonował na terenie zakładu także obóz przejściowy dla ludności polskiej. Przebywało tu dużo rodzin polskich z Pelplina i Tczewa.
Szpital pełnił funkcję lazaretu do 1945 roku.

W 1945 roku Szpital tak jak i miasto zajęli żołnierze radzieccy. Prawdopodobnie leczono tam swoich żołnierzy.
Budynki przekazano władzom polskim dopiero w 1946 roku.

W 1946 roku podjęto decyzję odbudowy kompleksu budynków i założeniu tam Państwowego Sanatorium p/gruźliczego. Przyczyniło się do tego rozprzestrzenienie po II wojnie światowej wielu chorób zakaźnych, w tym gruźlicy. O założeniu placówki właśnie w tym miejscu zadecydowała po raz kolejny jego korzystna lokalizacja. Budynki posiadały odrębne od miejskich ujęcie wody, własną oczyszczalnię ścieków i osiedle mieszkaniowe dla pracowników. Odległość szpitala od miasta dostarczała chorym niezbędną izolację oraz ciszę i spokój. Pozwalała także przerwać łańcuch zakażeń, co było jednym z podstawowych działań profilaktycznych.

Dyrektorem Sanatorium podczas budowy został dr Józef Lewitt, a jego pierwszym administratorem Tadeusz Krokś. W tym okresie przybyli pierwsi pracownicy: Filip Kisieliczyn, Jan Pyka, Szymon Cudzewski, Henryk Świrydenko. Stanowili oni zaczątek kadry ówczesnego Sanatorium p/gruźliczego. Następnie pracę w zakładzie podjęli również: Klemens Suwiński, Czesława Kroplewska, Jadwiga Adamska, Aleksander Rode.

Wstępny okres budowy był żmudny i trudny ze względu na braki w materiale budowlanym i wyposażeniu wnętrz kompleksu. Jej ukoronowaniem było rozpoczęcie działalności w 1948 roku I i II pawilonu oraz pozyskanie pierwszych lekarzy, m.in.: Krystyny Staweno, Anatolija Warejko, Heleny Kulikowskiej, Andrzeja Wiercińskiego, Otylii Witkowskiej, Jerzego Piotrowicza, i innych. Przybyły do pracy także pierwsze pielęgniarki, m.in.: Józefa Kłos, Krystyna Kątna, Zuzanna Łapka, Łucja Nowak oraz pierwsza przełożona pielęgniarek Janina Daszuta. Funkcję dyrektora oddanej do użytku placówki objął dr Stanisław Frenkiel ( późniejszy docent ), który doprowadził do uruchomienia III i IV pawilonu szpitalnego.

W 1951 roku dyrektorem zakładu został Stefan Galusa, doskonały organizator, lekarz i pedagog. Kierując placówką przez 11 lat zorganizował działalność dwóch ostatnich pawilonów, powołał do życia powiatową przychodnię przeciwgruźliczą, zmodernizował pracownię RTG i oddział torakochirurgiczny. Sanatorium liczyło wówczas 890 miejsc w 6-ciu pawilonach dostępnych dla chorych z całego kraju, kierowanych za pośrednictwem Wojewódzkich Przychodni Przeciwgruźliczych.

Z czasem co raz to więcej przybywać zaczęło fachowych pracowników, m.in. lekarzy: Władysław Grzywacz, Barbara Czaplicka-Prokopska, Regina Tyszkiewicz, mgr Irmina Grzywacz, oraz pielęgniarek: Maria Wilkowska, Aleksandra Jankowska, Władysława Kacicka, Janina Sierżanowska, Celina Pytlarczyk, Jadwiga Mikuła, Janina Prucnal, Janina Jastrzębska, Marta Skrocka, Krystyna Kierepka.

Pierwszego zabiegu na tkance płucnej w nowouruchomionym oddziale torakochirurgicznym dokonał prof. Kazimierz DębickiGdańskiej Akademii Medycznej wraz z zespołem operacyjnym tamtejszej Akademii. Stałym konsultantem został na długie lata adiunkt kliniki dr Tadeusz Wiszniewski. W Sanatorium działała także nowoczesna (jak na owe czasy) pracownia rentgenowska. Wykonywała ona prześwietlenia i zdjęcia tomograficzne, których liczba wynosiła około 12 tysięcy rocznie. Powstała też w 1954 r. apteka zakładowa w miejsce punktu aptecznego, która oprócz gotowych leków wytwarzała i dostarczała na oddziały leki recepturowe.

Zanim Sanatorium p/gruźlicze otrzymało transport samochodowy – niezbędny do przewożenia przybywających na oddziałach kuracjuszy, a także niezbędny do dostarczania artykułów żywnościowych – posiadało konia i kryty wóz, który stanowił podstawowy łącznik ze światem, a dla korzystających z leczenia miejscowych mieszkańców stanowił często jedną z atrakcji.

Po odejściu na emeryturę dyrektora Galuby w 1962 r. szefem zakładu został Stanisław Mlekodaj, pełniący wcześniej obowiązki ordynatora oddziału torakochirurgicznego. Rocznie z leczenia korzystało 2.500 kuracjuszy, z czego około 10% było poddawanych zabiegom operacyjnym głównie z powodu nie dającej się wyleczyć metodami zachowawczymi gruźlicy płuc. Wykonywano też w razie potrzeby inne zabiegi chirurgiczne chorym przebywającym na leczeniu. W Sanatorium powstaje brygada remontowo–budowlana, która wykonywała remonty nie tylko bieżące i kapitalne, ale również modernizowała oddziały, zbudowała kawiarnie dla chorych, parterowy pawilon szpitalny dla pielęgniarek, garaże i tuczarnie trzody.

W tym okresie przeniesiono laboratorium bakteriologiczne do poszerzonych pomieszczeń w pawilonie II. W 1967 roku zorganizowano i otwarto własną pracownię histopatologiczną, która pozwalała na znaczne skrócenia uzyskania wyniku histopatologicznego, co jest istotne w przypadkach diagnozowania chorób nowotworowych. Po przejściu dyrektora Stanisława Mlekodaja do Instytutu Chirurgii w Gdańsku w 1970 roku funkcję dyrektora pełnił przez rok dr Władysław Grzywacz, przekazując następnie obowiązki dyrektora doc. Mieczysławowi Juchniewiczowi.

W marcu 1972 roku dyrektorem Sanatorium zostaje Aleksander Radecki – torakochirurg i zastępca ds. lecznictwa. W tym czasie w leczeniu gruźlicy płuc zachodzą istotne zmiany. W wyniku właściwie prowadzonej profilaktyki zmalała liczba chorych na gruźlicę, pojawiły się nieswoiste choroby płuc w postaci przewlekłych bronchitów i nowotworów układu oddechowego. Zaszła konieczność przekształcania oddziałów w pulmonologiczne. Zmienił się przekrój chorych korzystających ze świadczeń medycznych jak również metody leczenia.
Z istniejących oddziałów wyodrębniono oddziały specjalne:

  • onkologiczny i odwykowego leczenia alkoholików ze współistniejąca gruźlicą, oraz
  • niewielki początkowo oddział chorób wewnętrznych.

Wymagało to poszerzenia profilu badań specjalistycznych i zatrudnienia większej liczby lekarzy, pielęgniarek i techników medycznych. Podjęto kolejne działania mające na celu modernizację zakładu, zwiększenie liczby sprzętu medycznego i bazy lokalowej.

Nagła śmierć w grudniu 1976 roku dyrektora Radeckiego opóźnia wykonanie wielu powyższych działań. Nowym dyrektorem Szpitala zostaje w lipcu 1977 roku dr Artur Metera. Po reformie administracyjnej, gdy Szpital wchodzi w skład nowo utworzonego województwa elbląskiego, utworzono II oddział chorób wewnętrznych i poszerzono oddział chirurgii ogólnej dla ludności zamieszkałej na terenie ZOZ Kwidzyn. Po wyjeździe dr Metery w październiku 1983 roku do Algierii obowiązki dyrektora przejął dr Witold Musiałek pełniąc je do dnia swojej śmierci, tj. 7.12.1984.

Ostatni czas oraz rok 1984 był trudny dla zakładu, gdyż kilka miesięcy wcześniej zmarł nagle wieloletni ordynator oddziału pulmonologicznego dla kobiet dr Stanisław Patyra, człowiek powszechnie znany i szanowany przez chorych i darzony ogromnym zaufaniem ( obecnie jedna z ulic na osiedlu przy Sanatorium nazwana jest jego nazwiskiem ).

Od 5.01.1985 r. dyrektorem Sanatorium zostaje dr Janusz Gorczyca – dotychczasowy szef OIOM-u i bloku operacyjnego. Po 1989 roku Szpital ulega różnym modyfikacjom i zmianom. W 1990 roku dyrektor zostaje odwołany. Po nim funkcję dyrektora pełniły następujące osoby: Zbigniew Biesiekierski, Ryszard Urbanowicz, Jan Rymarz.

Od 01.02.1993 roku na bazie Sanatorium powstał Specjalistyczny Pneumologiczny Zakład Opieki Zdrowotnej, obejmujący podstawową opieką zdrowotną mieszkańców gmin: Prabuty, Susz, Kisielice wraz z udzieleniem pomocy doraźnej (pogotowiem). Funkcjonowało tutaj w pełni 6 oddziałów: chorób płuc, chirurgii klatki piersiowej, intensywnej terapii, chirurgii ogólnej, ortopedii i oddział wewnętrzny wraz z tzw. intensywnym nadzorem kardiologicznym.

Nadszedł przełomowy rok 2000, a w raz z nim nowe stulecie i nowe zmiany w Szpitalu nie tylko w funkcjach dyrektorów, lekarzy, specjalistów i pielęgniarek, ale również przekształcenia Specjalistycznego Pneumologicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Szpital Specjalistyczny w Prabutach.

Miejsce dyrektora zmienia się radykalnie. Obejmuje je Ewa Wysocka-Nowak, później Barbara Przedwojska – Szwarc, a następnie Andrzej Kałużny, który zostaje odwołany 31 marca 2006 roku. Obowiązki dyrektora przejmuje od 1 kwietnia Ewa Kundzicz – Korol (obecnie V-ce dyrektor ds. medycznych ), która przekazuje stanowisko 31 maja. Na jej miejsce zostaje powołany 1 czerwca 2006 roku Jan Szmiendowski, który pełni funkcję dyrektora Szpitala Specjalistycznego do dnia 31 stycznia 2008 roku. Od dnia 1 lutego 2008 roku funkcję dyrektora w szpitalu przejmuje Wojciech Kowalczyk, który jest również dyrektorem szpitala w Kwidzynie, a 2 miesiące później zastępuje go Paweł Chodyniak.

źródło: http://www.szpitalprabuty.pl/

2 Comments

  1. Elżbieta

    Dziękuje za opisaną historię ,urodziłam się na ulicy Kisielickiej koło sanatorium są wspomienia!!!

  2. RG

    Hitlerwski Obóz Przejściowy dla ludności polskiej istniał jeszcze w maju 1940. Jestem w posiadaniu zaświadczenia o pobycie podpisany przez Komendanta obozu.

Comments are Closed